Doğada dikkat edilecekler

Kampta karşılaşabileceğiniz türleri tanıyın: nerede bulunur, hangi mevsim aktiftir, ne yapmalı.

Bu sayfa kamp alanlarında karşılaşılabilen türleri tanıtır. Amacı korkutmak değil, hazırlıklı olmanıza yardımcı olmaktır. Bildirilen olayların önemli bölümü fark edilmeden basılan bir yılan, kontrol edilmeyen bir bacak ya da taş altına uzatılan bir el gibi durumlardan kaynaklanıyor. Türleri tanımak ve birkaç alışkanlık edinmek riski azaltır, ancak tamamen ortadan kaldırmaz.

Yılanlar

Türkiye'de kayıtlı yılan türlerinin büyük bölümü zehirsiz kabul edilir. Zehirli olanların başlıcası engereklerdir; genellikle başları üçgene yakın, gövdeleri kısa ve kalın, sırtlarında zikzak desen bulunur. Bu işaretler her zaman güvenilir değildir: desen bireyden bireye değişir ve zehirsiz bazı türler engereğe benzeyebilir. Yılanlar çoğunlukla kaçmayı tercih eder, ancak sıkıştığında veya basıldığında ısırabilir. Tür ayrımı yapmaya çalışmak yerine her yılana uzak durun.

Şeritli engerek (Montivipera xanthina)Yüksek dikkat

Şeritli engerek

Yılan
Montivipera xanthina

Batı ve Güneybatı Anadolu'nun en yaygın zehirli yılanı. Sırtında koyu zikzak şerit, üçgen baş, dikey göz bebeği.

Nerede:
Taşlık yamaç, makilik, orman kenarı.
Dönem:
Nisan-ekim; sıcak günlerde şafak ve akşamüstü aktif
Ne yapmalı: Taş ve kütük altına elle bakmayın. Isırık halinde hareketi kısıtlayın, bölgeyi kalp seviyesinin altında tutun ve acil servise gidin. Turnike uygulamayın, kesip emmeyin.
Görsel ve bilgi: Vikipedi
Koca engerek (Macrovipera lebetina)Yüksek dikkat

Koca engerek

Yılan
Macrovipera lebetina

İri gövdeli, kalın; Güneydoğu ve Doğu Anadolu'da bulunur. Zehri güçlüdür.

Nerede:
Kuru taşlık, sulak alan çevresi, tarla kenarı.
Dönem:
Nisan-ekim
Ne yapmalı: Uzun konçlu bot giyin, gece el feneri kullanın.
Görsel ve bilgi: Vikipedi
Boynuzlu engerek (Vipera ammodytes)Yüksek dikkat

Boynuzlu engerek

Yılan
Vipera ammodytes

Burun ucundaki küçük boynuzdan tanınır. Avrupa'nın en zehirli yılanlarından sayılır. Bu belirgin işaret her bireyde net görünmeyebilir.

Nerede:
Trakya ve Kuzeybatı Anadolu; kayalık, güneş gören yamaç.
Dönem:
Nisan-ekim
Ne yapmalı: Aynı ilk yardım kuralları. Panik yapmayın, hastaneye ulaşım süresini kısaltmaya odaklanın.
Görsel ve bilgi: Vikipedi
Su yılanı (Natrix natrix)Zararsız

Su yılanı

Yılan
Natrix natrix

Zehirsiz kabul edilir. Ensesindeki açık renk hilal lekesiyle tanınır, suya yakın yaşar.

Nerede:
Göl, dere, sazlık kenarı.
Dönem:
Nisan-ekim
Ne yapmalı: Rahatsız edilmezse genellikle uzaklaşır. Benzer görünen türlerle karıştırılabildiği için yine de elle tutmayın.
Görsel ve bilgi: Vikipedi
Hazer yılanı (Dolichophis caspius)Zararsız

Hazer yılanı

Yılan
Dolichophis caspius

Zehirsiz kabul edilir; iri ve hızlıdır, sıkıştırıldığında ısırabilir. Türkiye'nin en uzun yılanı olarak bilinir.

Nerede:
Bozkır, tarla kenarı, seyrek çalılık.
Dönem:
Nisan-ekim
Ne yapmalı: Zehirli sayılmasa da ısırığı yara açabilir; yol verip uzaklaşmasını bekleyin. Öldürmeyin, yılanlar kemirgen dengesini sağlıyor. Isırılırsanız yine de yarayı temizleyip sağlık kuruluşuna başvurun.
Görsel ve bilgi: Vikipedi

Keneler

Asıl risk kenenin kendisinden çok taşıyabildiği hastalıklardan gelir. Otlak ve çalılıkta giysiye ya da tene tutunur, çoğu zaman saatler sonra fark edilir. Kamp dönüşü vücut kontrolü en çok işe yarayan alışkanlıktır. Kene tutunmuşsa çıkarmayı kendiniz denemeden sağlık kuruluşuna başvurun.

Hyalomma kenesi (Hyalomma marginatum)Yüksek dikkat

Hyalomma kenesi

Kene
Hyalomma marginatum

Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi'nin başlıca taşıyıcısı. Bacakları halkalı görünür, diğer kenelere göre iridir ve hareketlidir.

Nerede:
Otlak, mera ve çalılık; hayvan geçiş yollarında yoğun.
Dönem:
Nisan-ekim, en yoğun mayıs-temmuz
Ne yapmalı: Açık renk uzun pantolon giyin, paça çorabın içine. Dönüşte tüm vücudu kontrol edin. Yapışmışsa ezmeden, üstüne sıvı dökmeden, pensle sabit çekerek çıkarın. Ateş ve halsizlik olursa vakit kaybetmeden hastaneye gidin.
Görsel ve bilgi: Vikipedi
Koyun kenesi (Ixodes ricinus)Dikkat

Koyun kenesi

Kene
Ixodes ricinus

Avrupa'nın en yaygın kenesi. Lyme hastalığı taşıyabilir. Küçük, koyu renkli.

Nerede:
Nemli orman tabanı, yüksek ot, eğrelti otu.
Dönem:
Mart-kasım
Ne yapmalı: Aynı korunma yöntemleri geçerli. Isırık yerinde halka şeklinde kızarıklık görülürse hekime başvurun.
Görsel ve bilgi: Vikipedi

Akrepler

Genellikle taş altında, odun yığınlarında ve çadır zemininin altında saklanır, çoğunlukla geceleri hareketlenir. Sabah ayakkabınızı giymeden ters çevirip silkelemek basit ama etkili bir önlemdir. Sokmanın şiddeti türe ve kişiye göre değişir; her sokmayı ciddiye alın.

Kara akrep (Androctonus crassicauda)Yüksek dikkat

Kara akrep

Akrep
Androctonus crassicauda

Türkiye'nin en zehirli akrebi. Koyu kahverengi-siyah, kalın kuyruklu.

Nerede:
Güneydoğu ve Doğu Anadolu; taş altı, duvar kovuğu, çadır girişi.
Dönem:
Haziran-eylül, gece aktif
Ne yapmalı: Ayakkabı ve kıyafeti giymeden silkeleyin, çadır kapağını kapalı tutun. Sokma halinde bölgeyi hareketsiz tutup soğuk uygulayın ve acil servise gidin.
Görsel ve bilgi: Vikipedi
Sarı akrep (Mesobuthus gibbosus)Dikkat

Sarı akrep

Akrep
Mesobuthus gibbosus

Sarımsı-açık kahverengi, ince kuyruklu. Ege ve Akdeniz'de yaygın.

Nerede:
Taşlık, kuru mera, harabe.
Dönem:
Mayıs-eylül
Ne yapmalı: Sokması ağrılıdır. Çoğu vakada hayati tehlike bildirilmese de tepki kişiye göre değişir; her sokmada sağlık kuruluşuna başvurun.
Görsel ve bilgi: Vikipedi

Sokucu böcekler

Eşek arısı ve benzeri türler genellikle yuvaları rahatsız edildiğinde saldırır, ancak yuvayı fark etmeden yaklaşmak kolaydır. Alerjisi olan kişilerde tek bir sokma bile ciddi sonuç doğurabilir.

Şarkî eşek arısı (Vespa orientalis)Dikkat

Şarkî eşek arısı

Böcek
Vespa orientalis

Kızıl-kahve gövdeli iri arı. Yuvasına yaklaşıldığında sürü halinde saldırabilir; yuva çoğu zaman fark edilmeden yaklaşılacak yerdedir.

Nerede:
Ağaç kovuğu, toprak yuva, çöp çevresi.
Dönem:
Haziran-ekim
Ne yapmalı: Yiyecek ve tatlı içeceği açıkta bırakmayın. Alerjiniz varsa adrenalin kalemi bulundurun.
Görsel ve bilgi: Vikipedi
Tatarcık sineği (Phlebotomus papatasi)Dikkat

Tatarcık sineği

Böcek
Phlebotomus papatasi

Sivrisinekten çok küçük, sessiz uçar. Şark çıbanı (leishmaniasis) taşıyabilir.

Nerede:
Güney ve Güneydoğu; taş duvar, hayvan barınağı çevresi.
Dönem:
Mayıs-ekim, akşam ve gece
Ne yapmalı: Sık gözenekli cibinlik yeterli değildir, ince dokulu kullanın; kaplama sürün.
Görsel ve bilgi: Vikipedi

Örümcekler

Türkiye'de insan için ciddi risk taşıdığı bilinen örümcek türü azdır. Yine de ısırık sonrası şişme, yayılan ağrı veya genel belirti varsa sağlık kuruluşuna başvurun.

Kara dul örümceği (Latrodectus tredecimguttatus)Dikkat

Kara dul örümceği

Örümcek
Latrodectus tredecimguttatus

Siyah gövdede kırmızı lekeler. Türkiye'de bozkır ve tarım alanlarında görülür.

Nerede:
Taş altı, kuru ot, ekin tarlası kenarı.
Dönem:
Haziran-eylül
Ne yapmalı: Isırığı ağrılı ve sistemik belirti yapabilir; hastaneye başvurun.
Görsel ve bilgi: Vikipedi

Yılan ısırığında ne yapılır

  1. Isırılan kişiyi sakinleştirin ve hareketsiz tutun. Panik ve koşmak zehirin yayılmasını hızlandırır.
  2. Isırılan uzvu kalp seviyesinin altında tutun, yüzük ve saati çıkarın.
  3. 112'yi arayın. Türkiye'de engerek antiserumu devlet hastanelerinde bulunur.
  4. Yarayı kesmeyin, emmeyin, buz koymayın, turnike uygulamayın. Bu uygulamalar yaygın olarak zararlı bulunuyor ve tedaviyi güçleştirebiliyor.
  5. Mümkünse yılanın fotoğrafını uzaktan çekin. Türü bilmek tedaviyi hızlandırır.

Sorumluluk reddi

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacıyla, kamuya açık kaynaklardan derlenmiştir. Tıbbi tavsiye, teşhis ya da tedavi yerine geçmez ve profesyonel bir doğa rehberliği hizmeti değildir.

Doğa öngörülemez. Bir türün "genellikle saldırmadığı", "zehirsiz kabul edildiği" veya "belirli bir mevsimde görüldüğü" yönündeki ifadeler eğilimleri anlatır; tek tek karşılaşmalar için garanti vermez. Aynı türün bireyleri farklı davranabilir, tür teşhisi görsele bakarak yapıldığında yanılma payı yüksektir ve türlerin yayılışı iklim koşullarıyla değişir.

Her ısırık, sokma ve şüpheli temasta vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurun veya 112'yi arayın. Camperello, bu sayfadaki bilgilere dayanarak alınan kararlardan ve doğabilecek sonuçlardan sorumlu tutulamaz.

Görseller ve tür bilgileri Vikipedi ile Wikimedia Commons kaynaklıdır. Gözlem kayıtları GBIF veri tabanından alınmıştır. Hata bildirimi için bize yazabilirsiniz.